Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska liściowata

Tricholoma frondosae

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: wrz–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Tricholoma frondosae to średniej wielkości gąska z grupy gąski zielonki (Tricholoma equestre). Kapelusz ma 4–10 cm średnicy. W młodości jest półkulisty lub dzwonkowaty, później rozpościera się, zwykle z szerokim, tępym garbem. Powierzchnia jest sucha lub lekko lepka, drobno włókienkowata lub łuseczkowata. Tło jest siarkowożółte do cytrynowożółtego, a środek kapelusza jest ciemniejszy: oliwkowobrązowy, brązowawy lub zielonkawy. Brzeg jest jaśniejszy, żółty i bywa lekko podwinięty. Hymenofor tworzą gęste, cytrynowożółte blaszki o wykrojonym, zatokowatym przyrośnięciu do trzonu. Z wiekiem lekko ciemnieją lub żółkną. Zarodniki są białe. Trzon jest walcowaty lub lekko zgrubiały ku dołowi, pełny, żółtawy do bladożółtego, gładki lub drobno włókienkowaty, bez pierścienia i bez pochwy. Miąższ jest biały do bladożółtego, jędrny, o łagodnym, mącznym zapachu. Gatunek został opisany jako odrębny takson związany z drzewami liściastymi, w odróżnieniu od typowej gąski zielonki rosnącej zwykle pod sosnami. Wskazuje na to jego nazwa (łac. frondosus – ulistniony, liściasty). Cechami pomocniczymi są ciemniejszy, oliwkowobrązowy środek kapelusza i występowanie pod drzewami liściastymi, ale podział w tej grupie bywa dyskusyjny. Cała grupa T. equestre jest uznawana za niebezpieczną, bo po wielokrotnym spożyciu opisano przypadki rabdomiolizy, także ze skutkiem śmiertelnym.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyBrązowyZielony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do bladożółtego i po przekrojeniu lub uszkodzeniu praktycznie nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach łagodny, mączny, przypominający świeżą mąkę lub ogórek; smak mączny, łagodny, ale grzyba nie należy próbować ani spożywać.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, na skrajach lasów, w parkach i zadrzewieniach, na glebach piaszczystych lub próchnicznych, raczej przepuszczalnych. Tworzy mikoryzę z drzewami liściastymi, prawdopodobnie m.in. z topolą osiką i dębem. Owocniki pojawiają się od września do listopada, zwykle po jesiennych deszczach, pojedynczo lub w grupach. Występuje głównie na niżu i w niższych położeniach, a jej zasięg w Polsce jest słabo poznany.

⚠ Uwaga na pomyłki

Tricholoma auratum Tricholoma viridilutescens Gąska siarkowa Gąska zielonożółta Gąska zielonka

Można ją pomylić z gąską zielonką (Tricholoma equestre), która rośnie zwykle pod sosnami i ma bardziej jednolicie żółtozielonkawy kapelusz. Obie należą do grupy uznawanej za niebezpieczną. Podobne są też gąska siarkowa (T. sulphureum), z wyraźnym zapachem gazu świetlnego, oraz gąska złocista (T. auratum) z piaszczystych borów sosnowych. Z kolei gąska rozdzielona (T. sejunctum) ma bardziej gorzkawy smak i wyraźnie ciemne, promieniste włókienka na kapeluszu. Do rozróżnienia gatunków należy brać pod uwagę zapach, siedlisko, drzewo towarzyszące i barwę środka kapelusza. Pewne oznaczenie bywa trudne i może wymagać badań mikroskopowych.

Źródło zdjęcia: Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin