ionafraser via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska zielonożółta

Tricholoma sejunctum

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Gąska o średniej wielkości, z kapeluszem 4–10 cm średnicy, u młodych okazów stożkowatym lub dzwonkowatym, później rozpostartym, wypukłym z szerokim, tępym garbem. Powierzchnia jest sucha lub lekko wilgotna i błyszcząca, pokryta drobnymi, promieniście ułożonymi włókienkami. Środek kapelusza jest ciemny, oliwkowoszary do niemal czarniawego. Ku brzegowi barwa staje się oliwkowozielona, żółtozielona, a skraj często jest wyraźnie żółtawy. Brzeg kapelusza w starszym wieku bywa falisty i nierówny, czasem pęka promieniście. Skórka jest dość łatwo oddzielalna. Blaszki są białe, z czasem kremowe, często z delikatnym żółtawym lub zielonkawym odcieniem na ostrzach. Są dość szerokie, rzadkie lub średnio gęste, przy trzonie wycięte (zatokowate). Czasem są lekko brzuchate, a ich ostrza bywają nieco poszarpane. Trzon ma 4–10 cm wysokości i 1–2 cm grubości, jest walcowaty lub lekko rozszerzony ku podstawie, biały do jasnożółtawego, czasem ze słabym zielonkawym nalotem, podłużnie włóknisty, bez pierścienia. Miąższ jest biały, dość zwarty, o mącznym zapachu i często gorzkawym smaku. Gatunek wyróżnia się połączeniem ciemnych, oliwkowoszarych włókienek na kapeluszu z białymi, nie żółtymi blaszkami i trzonem. Odróżnia go to od gąski zielonki (T. equestre), która ma siarkowożółte blaszki. Nazwa sejunctum oznacza „rozdzielony, oddzielony” i prawdopodobnie nawiązuje do wyraźnie odróżniających się od siebie stref barwnych kapelusza lub do oddzielania się od pokrewnych gatunków grupy gąsek żółtozielonych. Gatunek należy do sekcji Tricholoma, w której grzyby mają zwykle żółtawo-zielonkawe odcienie.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyZielonySzary

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy, co najwyżej pod skórką kapelusza bywa lekko żółtawy.
Zapach i smak: Zapach mączny, ogórkowo-mączny, dość słaby; miąższ ma smak mączny, w zasadzie łagodny lub z wyraźną goryczką, zwłaszcza w skórce kapelusza i blaszkach.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglasty

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, zwykle pod bukami i dębami, rzadziej w borach z udziałem świerka lub sosny, na glebach próchnicznych, średnio wilgotnych, często piaszczystych lub gliniastych. Tworzy mikoryzę z drzewami, owocniki wyrastają pojedynczo lub w małych grupach. Występuje od niżu po niższe partie gór. Owocnikuje od końca lata do późnej jesieni, głównie od września do listopada, zwłaszcza w wilgotne, chłodniejsze jesienie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Tricholoma viridilutescens muchomor sromotnikowy Gąska siarkowa Bedłka mydlana Gąska zielonka

Można ją pomylić z gąską zielonką (Tricholoma equestre), która ma siarkowożółte blaszki, bardziej jednolicie żółty kapelusz i jest uznawana za grzyb ryzykowny. Podobna jest też gąska szarozielonawa (Tricholoma viridilutescens), która jest bardziej żółtawa i ma wyraźniej zielonkawe odcienie na kapeluszu. Może przypominać gąskę siarkową (Tricholoma sulphureum), ale ta ma intensywny zapach gazu świetlnego i żółty miąższ. Przy trzonie ważne są też białe blaszki, mączny zapach i ciemne włókienka na kapeluszu. Zdarza się mylenie z jadowitymi lub zielonawymi czubajeczkami i muchomorem zielonawym (Amanita phalloides), który ma pierścień, bulwiastą podstawę z pochwą i zwykle nie jest tak włóknisty.

Źródło zdjęcia: ionafraser via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin