Dimitǎr Boevski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Muchomor cesarski

Amanita caesarea

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Amanitaceae (muchomorowate) › Amanita (muchomor)

Muchomor cesarski tworzy duży, efektowny owocnik o kapeluszu 8–20 cm średnicy. U młodych okazów kapelusz jest jajowaty lub półkulisty, później wypukły, a w końcu rozpostarty i prawie płaski. Skórka jest gładka, błyszcząca, lekko lepka w wilgotne dni. Ma barwę od jaskrawopomarańczowej do czerwonopomarańczowej, w środku bywa nieco ciemniejsza. Brzeg kapelusza jest wyraźnie prążkowany. Kapelusz zwykle nie ma białych płatków osłony, co odróżnia go od muchomora czerwonego. Czasem pozostaje na nim pojedynczy biały strzępek osłony. Platki są wolne, gęste, żółte do złocistożółtych, a ich ostrza są nieco jaśniejsze. Trzon jest walcowaty, ku górze lekko zwężony, żółty do żółtopomarańczowego, często delikatnie zygzakowato prążkowany lub meszkowaty. Ma żółty, zwisający, prążkowany pierścień. U nasady tkwi w dużej, workowatej, białej pochwie (volvie), która szczelnie obejmuje podstawę trzonu i wygląda jak skorupa jaja. Ta pochwa, w połączeniu z żółtymi blaszkami, trzonem i pierścieniem oraz gładkim pomarańczowym kapeluszem, jest najważniejszą cechą rozpoznawczą gatunku. Miąższ jest biały, jędrny, pod skórką żółtawy. Nazwa „caesarea” nawiązuje do cesarzy rzymskich, dla których ten grzyb był przysmakiem (łac. fungus Caesarum). Gatunek jest ciepłolubny i w Polsce należy do największych rzadkości. Znany jest tylko z nielicznych stanowisk w najcieplejszych regionach kraju i podlega ścisłej ochronie gatunkowej.

🛡 Ochrona ścisła — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaPomarańczowyCzerwonyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 8–20 cm
Wysokość trzonu: 8–15 cm
Pierścień: Tak
Pochwa (bulwa): Tak
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały, tuż pod skórką kapelusza żółtawy, i po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, łagodny i przyjemny, grzybowo-orzechowy, bez ostrych lub chemicznych nut; smak łagodny, ale nie należy go sprawdzać przez kosztowanie z uwagi na liczne trujące muchomory.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Grzyb ciepłolubny, tworzy mikoryzę głównie z dębami, a rzadziej z bukiem i innymi drzewami liściastymi. Rośnie w jasnych, ciepłych lasach liściastych i mieszanych oraz na ich skrajach, na glebach suchych lub umiarkowanie wilgotnych, piaszczystych albo gliniastych, często w miejscach silnie nasłonecznionych. W Polsce jest bardzo rzadki, notowany w nielicznych ciepłych rejonach niżu i pogórzy. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwłaszcza po ciepłym i wilgotnym lecie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Muchomor czerwony Amanita pantherina Muchomor narcyzowy Muchomor Zielonawy

Najczęściej mylony jest z muchomorem czerwonym (Amanita muscaria), zwłaszcza z jego żółtawą odmianą. Ma on jednak białe blaszki, biały trzon i pierścień oraz kapelusz z białymi brodawkami. Muchomor cesarski ma blaszki, trzon i pierścień żółte, a kapelusz gładki. Możliwa jest też pomyłka z muchomorem zielonawym (A. phalloides) lub jego żółtawymi formami. Ten śmiertelnie trujący grzyb ma oliwkowo-zielonkawy kapelusz bez prążkowanego brzegu, białe blaszki i biały trzon. Z kolei muchomor plamisty (A. pantherina) ma brodawki na kapeluszu i białe blaszki. Cechą rozstrzygającą jest kolor blaszek, trzonu i pierścienia: tylko u muchomora cesarskiego jest on żółty, a u pozostałych białawy. Należy też sprawdzić dużą białą pochwę u nasady trzonu, którą łatwo uszkodzić lub pozostawić w ziemi. Ponieważ

Źródło zdjęcia: Dimitǎr Boevski via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.