Gary Rogers via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Łysak drobnołuskowy

Gymnopilus sapineus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Hymenogastraceae (podziemniczkowate) › Gymnopilus (łysak)

Łysak drobnołuskowy to niewielki lub średni grzyb o kapeluszu średnicy zwykle 1–5 cm, w młodości półkulistym i wypukłym, później rozpostartym, często z szerokim, niskim garbkiem. Powierzchnia kapelusza jest żółtawa, żółtopomarańczowa do rdzawobrązowej, pokryta drobnymi, czerwonawymi lub brunatnymi łuseczkami, które są gęstsze na środku, a ku brzegowi rzadsze. Brzeg kapelusza bywa długo lekko podwinięty i może mieć resztki zasnówki. Blaszki są przyrośnięte lub lekko zbiegające ząbkiem, początkowo żółte, z wiekiem rdzawe i brązowawe od dojrzewających zarodników. Zarodniki są rdzawobrązowe, a odcisk zarodników rdzawobrązowy. Trzon jest cienki, walcowaty, żółtawy, ku dołowi rdzawobrązowy, włóknisty, z delikatnym włókienkowatym pokryciem, a często także z ciemniejszymi włókienkami. Pierścień jest zwykle nieobecny lub występuje tylko jako ulotna strefa pierścieniowata. Miąższ jest żółtawy, o gorzkim smaku. Gatunek wyróżnia się występowaniem na drewnie drzew iglastych, drobnymi łuseczkami na kapeluszu, żółtymi blaszkami i gorzkim smakiem. Nazwa rodzajowa Gymnopilus pochodzi od greckich słów oznaczających nagi kapelusz, a epitet sapineus oznacza związany z jodłą lub drzewami iglastymi. Gatunek rozkłada martwe drewno i uczestniczy w obiegu materii w lasach iglastych.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyPomarańczowyBrązowyCzerwony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 1–5 cm
Wysokość trzonu: 2–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ żółtawy, po przekrojeniu i uszkodzeniu nie zmienia wyraźnie barwy.

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyMartwe drewno/pniakiSkraj lasu / polana

Rośnie na martwym drewnie drzew iglastych, na pniakach, kłodach, odpadkach drzewnych i szczątkach drewna, najczęściej sosny i świerka, także w zrębach i na skraju lasu. Występuje głównie w lasach iglastych i mieszanych, na stanowiskach wilgotnych lub umiarkowanie wilgotnych. Owocniki pojawiają się zwykle od lata do jesieni, często grupowo lub w kępkach. Występuje od niżu po tereny podgórskie.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gymnopilus liquiritiae hełmówka jadowita Łuskwiak ognisty Łysak plamistoblaszkowy Łysak ciemnotrzonowy

Można go pomylić z innymi łysakami rosnącymi na drewnie iglastym, np. z łysakiem ciernistym lub łysakiem płomienistym. Odróżnia go mniejszy owocnik, drobne łuseczki na kapeluszu, brak wyraźnego pierścienia i gorzki smak. Może przypominać też niektóre małe gatunki z rodzajów Pholiota lub Galerina, ale te mają inne cechy zarodników i często inną barwę blaszek oraz fakturę. Nie należy zbierać go do jedzenia z uwagi na ryzyko pomyłki z gatunkami trującymi.

Źródło zdjęcia: Gary Rogers via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin