Bitty A. Roy via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Maślanka łagodna

Hypholoma capnoides

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: wrz–gru
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Strophariaceae (pierścieniakowate) › Hypholoma (maślanka)

Kapelusz ma 2–7 cm średnicy, w młodości półkulisty lub dzwonkowaty z podwiniętym brzegiem, później rozpostarty, szeroko wypukły, często z niewyraźnym garbkiem. Powierzchnia jest gładka, sucha lub lekko matowa, w środku żółtawobrązowa, ochrowa do pomarańczowawej, ku brzegowi jaśniejsza, żółtawa. Na brzegu młodych okazów bywają białawe resztki zasnuwy. Blaszki są przyrośnięte, gęste, początkowo kremowobiaławe lub jasnożółtawe, z wiekiem szarawe, a następnie szarofioletowe do purpurowobrązowych w miarę dojrzewania zarodników. Trzon jest cylindryczny, wysmukły, często wygięty, w górze żółtawy, ku podstawie rdzawobrązowy, włóknisty, pusty w środku. Zwykle nie ma wyraźnego pierścienia, jedynie delikatną, szybko zanikającą strefę pierścieniową zabarwioną zarodnikami. Miąższ jest żółtawy do jasnobrązowawego, cienki i bez wyraźnej zmiany barwy. Najważniejszą cechą odróżniającą od podobnej maślanki wiązkowej (Hypholoma fasciculare) są blaszki szarawe, nigdy zielonożółte czy oliwkowe, oraz łagodny smak miąższu, a także zwykle bardziej brązowawy, mniej siarkowożółty kapelusz. Owocniki rosną w kępkach na martwym drewnie drzew iglastych. Nazwa gatunkowa capnoides pochodzi z greckiego i nawiązuje do barwy dymu, co wiąże się z szarawym odcieniem blaszek. Rodzajowa nazwa Hypholoma oznacza „tkaninę pod spodem”, co odnosi się do zasnuwy łączącej brzeg kapelusza z trzonem.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyPomarańczowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Purpurowobrązowy
Średnica kapelusza: 2–7 cm
Wysokość trzonu: 5–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy, przyjemny, bez wyraźnej woni; smak łagodny, niegorzki, w odróżnieniu od gorzkiej maślanki wiązkowej.

Siedlisko

Las iglastyMartwe drewno/pniaki

Rośnie kępkowo na pniakach, martwych pniach i leżących kłodach drzew iglastych, głównie świerka i sosny, rzadziej jodły, w lasach iglastych i mieszanych. Preferuje drewno w zaawansowanym stadium rozkładu w dość wilgotnych miejscach. Występuje od niżu po tereny górskie, gdzie świerczyny są częste. Owocniki pojawiają się od września do grudnia, często jeszcze po pierwszych chłodach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Maślanka wiązkowa Maślanka ceglasta Łuskwiak zmienny hełmówka jadowita

Można ją pomylić z trującą maślanką wiązkową (Hypholoma fasciculare), która ma siarkowożółte lub zielonkawożółte blaszki, oliwkowozielonkawy odcień i gorzki smak. Podobna jest też maślanka ceglastoczerwona (Hypholoma lateritium), większa i ceglastoczerwona na środku kapelusza, rosnąca zwykle na drewnie liściastym. Należy uważać również na niebezpieczne łysiczki i hełmówki, np. Galerina marginata, która rośnie na drewnie, ma rdzawobrązowy odcień zarodników i pierścień, i jest śmiertelnie trująca.

Źródło zdjęcia: Bitty A. Roy via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin