kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Maślanka wiązkowa

Hypholoma fasciculare

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: kwi–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Strophariaceae (pierścieniakowate) › Hypholoma (maślanka)

Kapelusz u młodych owocników jest półkulisty lub dzwonkowaty, z czasem wypukły do płaskowypukłego, zwykle o średnicy 1–6 cm. Powierzchnia jest gładka, naga, higrofaniczna, siarkowożółta lub żółtozielonkawa, na środku zwykle ciemniejsza, pomarańczowawa do rdzawobrązowej. Brzeg młodych okazów bywa ozdobiony drobnymi, białawo-żółtawymi resztkami osłony. Blaszki są gęste, przyrośnięte, początkowo siarkowożółte, następnie zielonkawe z oliwkowym odcieniem, a w dojrzałości ciemnofioletowo-brązowe lub czarniawe od zarodników. Wysyp zarodników ma barwę purpurowobrązową. Trzon jest cylindryczny, cienki, często wygięty, pusty w środku i włóknisty, żółty, ku podstawie rdzawy lub brązowawy. Przy młodych owocnikach występuje delikatna, włóknista strefa pierścieniowa, która szybko czernieje od zarodników i zanika, ale nie jest to prawdziwy pierścień. Miąższ jest żółtawy, cienki i bardzo gorzki. Owocniki rosną licznie, w gęstych, wiązkowych kępach, często zrośniętych u podstawy, co jest ważną cechą rozpoznawczą. Od podobnych gatunków odróżnia ją siarkowożółty kolor, zielonkawe blaszki, gorzki smak i wiązkowy wzrost na drewnie. Nazwa rodzajowa pochodzi z greckiego hyphe (tkanina, sieć) i loma (frędzla, brzeg), co nawiązuje do pozostałości osłony na brzegu kapelusza, a epitet fasciculare oznacza „wiązkowy”. Jest to jeden z najpospolitszych grzybów rozkładających martwe drewno w Polsce, groźny z powodu możliwości pomylenia z gatunkami jadalnymi.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaŻółtyPomarańczowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Purpurowobrązowy
Średnica kapelusza: 1–6 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu, pozostaje żółtawy, a w podstawie trzonu może być lekko rdzawobrązowy.
Zapach i smak: Zapach nieprzyjemny, stęchły i lekko siarkowy lub zbliżony do zbutwiałego drewna, o średniej intensywności; miąższ jest wyraźnie gorzki, co jest cechą charakterystyczną, ale kosztowanie nie jest zalecane, bo grzyb jest trujący.

Siedlisko

Las iglastyLas liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Maślanka ceglasta Łuskwiak zmienny Opieńka miodowa Maślanka łagodna hełmówka jadowita

Najczęściej mylona z maślanką wiązkową przypominającą gatunki jadalne, zwłaszcza z maślanką ceglastą (Hypholoma lateritium), która ma ceglastoczerwony kapelusz i jest łagodna w smaku, oraz z opieńkami (Armillaria spp.), które mają biały lub kremowy wysyp zarodników, pierścień i nie mają zielonkawych blaszek. Z siarkówką (Hypholoma capnoides) różni się zielonkawymi blaszkami, które u siarkówki są szarawe do fioletowobrązowych, oraz gorzkim smakiem, a siarkówka rośnie na drewnie iglastym i jest łagodna. Podobna jest też łysiczka lancetowata, ale rośnie ona na ściółce i nie tworzy wiązek.

Źródło zdjęcia: kdcs via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin