Rosie Steinberg via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Czernidłak fałdowany

Parasola plicatilis

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: maj–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Psathyrellaceae (kruchaweczkowate) › Parasola (kruchawica)

Czernidłak fałdowany to drobny, bardzo delikatny grzyb o owocnikach żyjących zwykle zaledwie jeden dzień, często tylko kilka godzin. Kapelusz ma średnicę zwykle 0,5–3 cm. Młody jest jajowaty lub dzwonkowaty, brązowawy do ochrowobrązowego, szybko rozwija się do niemal płasko rozpostartego, parasolowatego kształtu. Powierzchnia jest wyraźnie bruzdowana i fałdowana promieniście, jak plisowany parasolik, prawie błoniasta, półprzezroczysta i higrofaniczna. Po rozwinięciu środek kapelusza bywa lekko wklęsły i ma ciemniejszą, brązową plamkę, a brzeg jest jasnoszary lub kremowy. Przy wysychaniu całość blednie do szarawych i kremowych tonów. Hymenofor tworzą blaszki, które są rzadkie i cienkie, a przy dojrzewaniu ciemnieją od szarych do prawie czarnych. Nie dochodzą do trzonu, ale przyrastają do charakterystycznego kołnierzyka (pseudokolarium), czyli pierścieniowatej struktury wokół szczytu trzonu. Dzięki temu kapelusz po rozwinięciu wygląda jak parasolka osadzona na kołnierzu. Zarodniki są czarne. Trzon jest cienki, długi, nitkowaty, prosty, biały lub białawy, gładki, kruchy i szklisty, bez pierścienia i bez pochwy. Miąższ jest bardzo cienki i delikatny, nie ma wyraźnego zapachu. Od podobnych czernidłaków i innych drobnych grzybów odróżnia go połączenie cech: bruzdowany, plisowany kapelusz, który rozpościera się niemal płasko, kołnierzyk przy trzonie i blaszki niedochodzące do trzonu, a także bardzo krótka żywotność owocników. Nazwa rodzajowa Parasola nawiązuje do włoskiego słowa oznaczającego parasol, a epitet plicatilis oznacza łacińskie fałdowany, zwijany. Gatunek jest pospolity i szeroko rozpowszechniony, a jego owocniki pojawiają się zwykle nad ranem, szybko znikając w ciągu dnia.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowySzaryKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Wolne
Wysyp zarodników: Czarny
Średnica kapelusza: 0.5–3 cm
Wysokość trzonu: 3–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cienki, błoniasty i nie zmienia barwy po uszkodzeniu ani przekrojeniu.
Zapach i smak: Zapach nieistotny, słaby, grzybowy lub prawie niewyczuwalny; smak łagodny i bez znaczenia, grzyb nie jest przydatny kulinarnie.

Siedlisko

Łąka/pastwiskoParki/ogrodySkraj lasu / polana

Rośnie na ziemi wśród traw, na trawnikach, łąkach, pastwiskach, w parkach, ogrodach, przydrożnych rowach i na obrzeżach lasów. Preferuje gleby próchniczne, umiarkowanie wilgotne, często w miejscach nasłonecznionych lub półcienistych. Owocniki pojawiają się od późnej wiosny do jesieni, zwłaszcza po deszczach i w ciepłą, wilgotną pogodę. Występuje na nizinach i w niższych położeniach górskich, jest pospolity w całej Polsce.

⚠ Uwaga na pomyłki

Czernidłak gromadny Parasola auricoma Parasola kuehneri czernidłak śnieżnobiały Parasolka cieniolubna

Można go pomylić z innymi drobnymi czernidłakami z rodzaju Parasola, np. Parasola auricoma, Parasola leiocephala czy Parasola kuehneri, a także z drobnymi grzybami z rodzaju Coprinellus i Coprinopsis. Parasola plicatilis wyróżnia się plisowanym kapeluszem, który rozpościera się niemal płasko, oraz wyraźnym kołnierzykiem wokół szczytu trzonu. Parasola auricoma ma włoskowate szczecinki na kapeluszu, a P. leiocephala jest bardziej brązowawy i zwykle ma mniej wyraźne fałdowanie. Pewne rozróżnienie niektórych podobnych gatunków wymaga badania mikroskopowego. Nie ma tu typowych trujących sobowtórów, ale ze względu na małe rozmiary i brak wartości kulinarnej nie należy go zbierać do jedzenia.

Źródło zdjęcia: Rosie Steinberg via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin