Julie Travaglini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek białoczarny

Russula albonigra

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek białoczarny to średniej wielkości lub dość duży gołąbek o twardym, zbitym owocniku. Kapelusz ma 5–12 cm średnicy, u młodych okazów jest wypukły, potem płasko rozpostarty i pośrodku wgłębiony, lejkowaty. Brzeg jest początkowo podwinięty, gładki lub tylko lekko prążkowany. Skórka jest sucha, matowa, często lekko oszroniona lub spłowiała i dość gładka. Barwa jest początkowo biaława lub kremowa, z wiekiem szarzeje, brudnoszarzeje, a w końcu brązowieje do prawie czarnego, zwłaszcza pośrodku i przy uszkodzeniach. Skórka jest tylko częściowo możliwa do zdjęcia. Blaszki są białawe lub kremowe, dość gęste, przyrośnięte lub lekko zbiegające, kruche. Po uszkodzeniu i z wiekiem szarzeją, a potem czernieją. Wysyp zarodników jest biały. Trzon jest walcowaty lub lekko zwężony ku dołowi, krótki, twardy, biały, z wiekiem szarzejący i czerniejący, początkowo pełny, matowy. Miąższ jest biały, zwarty i twardy, po przecięciu bardzo powoli szarzeje, a potem czernieje, bez wyraźnego czerwienienia. Ta cecha odróżnia go od gołąbka czerniejącego (Russula nigricans), który po uszkodzeniu najpierw czerwienieje, ma bardziej rzadkie, grube blaszki i ciemniejszy kapelusz. Nazwa gatunkowa albonigra pochodzi z łaciny: albus – biały i niger – czarny, co nawiązuje do zmiany barwy owocnika z białej na czarną. Gatunek należy do grupy gołąbków czerniejących, które są zwykle twarde i często pozostają na ściółce długo, tworząc czarne, zmumifikowane okazy. Na starych owocnikach często rozwijają się grzyby pasożytnicze, np. Asterophora, ale nie jest to cecha pewna w rozpoznawaniu.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowySzaryBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 5–12 cm
Wysokość trzonu: 3–7 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przecięciu lub uszkodzeniu powoli szarzeje, a następnie czernieje, zwykle po kilku minutach lub dłużej; nie przechodzi przez wyraźną fazę czerwieni.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglasty

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, rzadziej w iglastych, głównie pod bukiem i dębem, a także pod sosną i świerkiem, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby próchnicze, średnio wilgotne do suchawych, często w miejscach półcienistych, także na obrzeżach lasów i przy drogach leśnych. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwykle pojedynczo lub w małych grupach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gołąbek gęstoblaszkowy Gołąbek Czarniawy Lactarius vellereus Gołąbek podpalany

Można go pomylić z gołąbkiem czerniejącym (Russula nigricans), który po uszkodzeniu miąższ czerwienieje, a potem czernieje, ma grubsze i rzadsze blaszki oraz ciemniejszy kapelusz. Podobny jest także gołąbek bladożółty lub inne białe gołąbki, ale one nie czernieją. Gołąbek zgrubiały (Russula densifolia) ma gęstsze blaszki i miąższ czerwieniejący, potem czerniejący. Odróżnienie wymaga zwrócenia uwagi na przebieg zmiany barwy miąższu.

Źródło zdjęcia: Julie Travaglini via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin