Carl Ramirez via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek Czarniawy

Russula nigricans

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek czarniejący to duży, krępy i twardy grzyb o kapeluszu początkowo półkulistym, potem płaskim i pośrodku wklęsłym, do 20 cm średnicy. Brzeg kapelusza jest długo podwinięty i gładki. Skórka jest sucha, matowa, czasem lekko aksamitna, o barwie początkowo brudnobiałej lub szarobrązowej, z wiekiem ciemniejąca do brunatnej, a w końcu prawie czarnej. Skórka słabo daje się zdejmować. Blaszki są grube, bardzo rzadkie, kruche, szeroko przyrośnięte do trzonu, kremowobiałe lub brudnobiałe. Po uszkodzeniu lub z wiekiem brunatnieją i czernieją, podobnie jak miąższ. Trzon jest walcowaty, krótki, twardy i pełny, o barwie białawej, potem szarobrązowej do czarniawej, gładki lub nieco pomarszczony. Miąższ jest biały, zwarty, twardy, nie wydziela mleczka. Po przekrojeniu zmienia barwę na czerwoną, potem szarą i czarną, co jest cechą bardzo charakterystyczną dla gatunku. Nazwa gatunkowa nigricans oznacza „czerniejący”. Gatunek jest łatwy do rozpoznania dzięki rzadkim, grubym blaszkom i charakterystycznej zmianie barwy miąższu. Stare owocniki zasychają i długo utrzymują się w lesie jako czarne, twarde „mumie”. Są one często porażane przez pasożytniczego grzyba pasożytniczego kolczaka, czyli złotopieczarkę lub zwłaszcza Asterophora lycoperdoides i Asterophora parasitica, które wyrastają na zbutwiałych owocnikach gołąbka.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałySzaryBrązowyCzarny

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 8–20 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ białawy po przekrojeniu lub uszkodzeniu powoli czerwienieje (staje się różowoczerwony), a następnie szarzeje i w końcu czernieje; cała zmiana trwa od kilkunastu minut do godziny.

Siedlisko

Las iglastyLas liściastyLas mieszany

Rośnie w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, najczęściej pod sosną, świerkiem, bukiem, dębem i brzozą, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby piaszczyste i kwaśne, umiarkowanie wilgotne, zarówno na nizinach, jak i w niższych partiach gór. Owocniki pojawiają się od czerwca do listopada, najliczniej latem i wczesną jesienią po ciepłych opadach. Jest pospolity w całej Polsce.

⚠ Uwaga na pomyłki

Gołąbek gęstoblaszkowy Gołąbek białoczarny Gołąbek podpalany

Można go pomylić z gołąbkiem czerniejącym ciemnym i innymi podobnymi gołąbkami. Gołąbek zaczerniający (Russula adusta) ma gęstsze blaszki, wydziela zapach żywicy lub palonego drewna i miąższ tylko brudnieje na szaro. Gołąbek blednący (Russula anthracina) ma często czerwonawy kapelusz. Gołąbek obrzeżony (Russula albonigra) ma gęste blaszki i miąższ najpierw czernieje bez wyraźnego zaczerwienienia. Rzadkie, grube blaszki oraz czerwienienie miąższu odróżniają Russula nigricans od pozostałych.

Źródło zdjęcia: Carl Ramirez via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin