Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gąska gołębia

Tricholoma columbetta

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sie–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Tricholomataceae (gąskowate) › Tricholoma

Gąska gołębia tworzy dość duże, mięsiste owocniki w całości białe lub kremowobiałe. Kapelusz ma 4–10 cm średnicy, u młodych okazów jest półkulisty lub dzwonkowaty, później wypukły do płasko rozpostartego, często z szerokim, niskim garbem. Brzeg długo pozostaje podwinięty, a z wiekiem bywa falisty i nieregularnie popękany. Powierzchnia jest sucha, jedwabiście błyszcząca, drobno włóknista lub przylegle włókienkowata, w wilgoci lekko lepka. Biel kapelusza z czasem przechodzi w kremowy, a miejscami mogą pojawiać się plamy różowawe, żółtawe, niebieskozielone lub fioletowawe. Blaszki są białe, dość gęste, szerokie, głęboko wykrojone przy trzonie (z ząbkiem) i miękkie. Trzon ma 5–10 cm wysokości, jest cylindryczny, pełny, twardy, przy podstawie często zwężony lub nieco zaostrzony. Jest biały, podłużnie włókienkowaty, jedwabisty, bez pierścienia i bez bulwy. Przy podstawie, zwłaszcza u starszych okazów, często występują niebieskozielone, różowawe lub żółtawe przebarwienia, które wraz z jedwabistym połyskiem kapelusza są dobrą cechą rozpoznawczą. Miąższ jest biały, zwarty, o mącznym zapachu i łagodnym smaku. Wysyp zarodników jest biały. Gąska gołębia jest jedną z nielicznych całkowicie białych gąsek. Odróżniają ją od innych białych gatunków jedwabisty połysk, brak pierścienia i łagodny smak, a także przebarwienia na trzonie i kapeluszu. Nazwa gatunkowa pochodzi od łacińskiego columbetta, czyli „gołąbeczka”, i nawiązuje do białej, gołębiej barwy owocnika. Gatunek jest w Polsce rzadki i spotykany głównie w cieplejszych, żyznych lasach liściastych.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zatokowato wycięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 4–10 cm
Wysokość trzonu: 5–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i po przekrojeniu zasadniczo nie zmienia barwy, natomiast na powierzchni kapelusza i trzonu, zwłaszcza przy jego podstawie, mogą z czasem lub po uszkodzeniu pojawiać się różowawe, żółtawe, niebieskozielonkawe lub fioletowawe plamy.
Zapach i smak: Zapach mączny, łagodny, podobny do świeżej mąki lub ogórka, słaby do umiarkowanie wyraźnego; smak łagodny, mączny.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych oraz na ich skrajach, w parkach i zadrzewieniach, w mikoryzie głównie z bukiem, brzozą i dębem. Preferuje gleby żyzne, próchniczne, umiarkowanie wilgotne, często gliniaste lub z domieszką wapnia, na nizinach i w niższych położeniach górskich. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w małych grupach od końca lata do jesieni, zwykle od sierpnia do października, najchętniej po ciepłych, wilgotnych okresach.

⚠ Uwaga na pomyłki

muchomor sromotnikowy Muchomor jadowity Amanita verna Clitocybe rivulosa Tricholoma stiparophyllum Gąska biaława

Można ją pomylić z trującymi lub śmiertelnie trującymi białymi muchomorami (Amanita virosa, Amanita verna, Amanita phalloides var. alba), które mają pierścień i bulwiastą podstawę trzonu w pochwie – gąska gołębia ich nie ma. Podobna jest też biała gąska Tricholoma album, która ma gorzki, nieprzyjemny smak i zapach, oraz Tricholoma stiparophyllum o zapachu gazu świetlnego lub smoły. Z gołąbkami i lejkówkami (Clitocybe) można ją pomylić przy białych owocnikach, ale te mają inne blaszki lub ostry smak albo zapach. Nigdy nie należy zbierać do jedzenia białych grzybów blaszkowych bez pewnej identyfikacji.

Źródło zdjęcia: Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin