Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Lakówka okazała

Laccaria proxima

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–lis
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Hydnangiaceae (piestróweczkowate) › Laccaria (lakówka)

Lakówka okazała to największy i najrobustniejszy przedstawiciel rodzaju Laccaria w Polsce. Kapelusz ma zwykle 3–8 cm średnicy. W młodości jest półkulisty lub wypukły, później płasko rozpostarty, często z lekko wklęsłym środkiem i falistym brzegiem. Powierzchnia jest rdzawobrązowa, pomarańczowobrązowa lub czerwonawobrązowa, sucha i delikatnie włóknisto-łuseczkowata. Łuseczki są szczególnie widoczne ku środkowi, a w stanie wilgotnym kapelusz jest ciemniejszy i lekko prążkowany przy brzegu. Po wyschnięciu jasnieje i matowieje. Hymenofor tworzą dość grube, rzadkie, szeroko przyrośnięte blaszki, czasem lekko zbiegające ząbkiem. Mają barwę mięsnoróżowawą do ochrowo-różowawej, a w starszych owocnikach są lekko oprószone białym zarodnikowaniem. Odcisk zarodników jest biały. Zarodniki są kolczaste i elipsoidalne, co odróżnia gatunek od lakówek o zarodnikach kulistych. Trzon jest długi, smukły do krępego, walcowaty, często wygięty, u podstawy nieco zgrubiały. Jest wyraźnie podłużnie włóknisty lub skręcono-prążkowany, w barwie zbliżonej do kapelusza lub nieco czerwieńszy. Ma twardą, włóknistą, niełamliwą konsystencję. U podstawy bywa białawo omszony. Miąższ jest cienki, włóknisty, rdzawobrązowawy do bladoróżowawego i nie zmienia barwy. Od pospolitej lakówki ametystowej i lakówki pospolitej odróżnia ją większe, bardziej mięsiste ciało owocowe, wyraźnie łuseczkowaty kapelusz, długi, silnie włóknisty trzon oraz elipsoidalne zarodniki. Nazwa „proxima” (łac. najbliższa) nawiązuje do bliskiego podobieństwa do innych lakówek. Gatunek tworzy mikoryzę z drzewami iglastymi i brzozą, często na wilgotnych, ubogich glebach.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–8 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy, mało charakterystyczny; smak łagodny, nieznaczny.
Podłoże: Gleba, Mech

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanyTeren podmokłySkraj lasu / polana

Rośnie na wilgotnych i podmokłych glebach: w borach sosnowych i mieszanych, na skrajach torfowisk, wśród mchów (w tym torfowców), w zagłębieniach terenu oraz na wilgotnych polanach i skrajach lasów. Tworzy mikoryzę głównie z sosną i brzozą, rzadziej ze świerkiem. Preferuje gleby kwaśne, piaszczyste lub torfowe, często z wysokim poziomem wód gruntowych. Owocniki pojawiają się pojedynczo lub w grupach od lipca do listopada, zwłaszcza po deszczach w chłodniejszej części sezonu.

⚠ Uwaga na pomyłki

Laccaria tortilis zasłonak rudy Laccaria laccata Lakówka ametystowa Lakówka dwubarwna

Można ją pomylić z innymi lakówkami: Laccaria laccata (mniejsza, smuklejsza, o gładszym kapeluszu i kulistych kolczastych zarodnikach), Laccaria bicolor (liliowe zabarwienie u podstawy trzonu) i Laccaria tortilis (drobna, o bardzo rzadkich blaszkach). Pewne rozpoznanie wymaga często badania mikroskopowego. Rdzawobrązowe, drobne grzyby z rodzaju Cortinarius (np. Cortinarius orellanus, śmiertelnie trujący) mają jednak rdzawobrązowy odcisk zarodników i zwykle pajęczynowatą zasnówkę, a blaszki szybko brązowieją. U lakówek blaszki są różowawe, a odcisk zarodników jest biały. Dla pewności zawsze sprawdzaj odcisk zarodników.

Źródło zdjęcia: Tom Roger Johansen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin