Koźlarz babka

Leccinum scabrum

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Boletaceae (borowikowate) › Leccinum (koźlarz)

Koźlarz babka to średnio duży grzyb z kapeluszem o średnicy 4–15 cm, początkowo półkulistym, później wypukłym, czasami z lekko wciśniętym wierzchołkiem. Powierzchnia kapelusza jest charakterystycznie matowa, szarobrunatna do brunatnej, często wyblakła do białoszarości u młodych okazów, z wyraźnie widoczną, drobną, ażurową siatką bruzd radialnych. Hymenofor złożony z tubulek, zesłanych w warunkach młodych owocników, później opadających, żółto-kremowy, szybko ciemniejący przy dotknięciu. Trzon ma wysokość 5–15 cm, jest walcowaty, u nasady czasami rozszerzony, białawy do kremowego, charakterystycznie i gęsto pokryty białymi, drażliwymi włóknami lub plamkami na tle szarobrunatnego podłoża — ta cecha jest kluczowa dla rozpoznania gatunku i odróżnienia od pokrewnych koźlarzy. Miąższ jest biały lub kremowożółty, bez zmian barwy po przekrojeniu, kruchy, łagodny w smaku. Charakterystycznym znakiem rozpoznawczym są włóknista tkanina na trzonie i szara barwa kapelusza w świeżym stanie, który wyraźnie odróżnia ten gatunek od Leccinum aurantiacum (koźlarza rdzawego) o pomarańczowo-czerwonym kapeluszu. Nazwa "babka" odnosi się do wyglądu trzonu przypominającego bliznę lub stopę starca. Gatunek był tradycyjnie spożywany w krajach skandynawskich i wschodnioeuropejskich, choć wymaga dokładnego czyszczenia i obróbki termicznej.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowyBiały

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Brązowy
Średnica kapelusza: 4–15 cm
Wysokość trzonu: 5–15 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu, pozostaje biały lub kremowożółty.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy, niespecjalnie charakterystyczny; smak łagodny, grzybowy.
Podłoże: Gleba, Mech

Siedlisko

Las iglastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Gatunek mikoryzowy, rosnący w lasach iglastych i mieszanych, szczególnie pod świerkami (SO) i sosnami (ŚW), rzadziej pod jodłami (JD). Preferuje gleby ubogie w składniki, często piaszczyste, w miejscach mchowych, zwłaszcza w pobliżu brzegów lasów i polan. Owocniki pojawiają się od lipca do października, masowo w sierpniu i wrześniu, zwłaszcza po ciepłych, deszczowych dniach letnich.

⚠ Uwaga na pomyłki

Koźlarz czerwony Koźlarz białawy koźlarz pomarańczowożółty

Może być mylony z innymi gatunkami rodzaju Leccinum, szczególnie z Leccinum aurantiacum (koźlarz rdzawy) o wyraźnie pomarańczowo-czerwonym kapeluszu, czy Leccinum versipelle (koźlarz zwyczajny) o brązowszym zabarwieniu. Odróżnieniem jest szara barwa kapelusza i znacznie mniej wyraźne, białe włóknka na trzonie w porównaniu do bardziej wyraźnych, czarnych lub ciemnobrązowych u innych gatunków.

Źródło zdjęcia: eyrezer via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin