Carl Ramirez via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Krowiak podwinięty

Paxillus involutus

Trujący

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Paxillaceae (krowiakowate) › Paxillus (krowiak)

Krowiak podwinięty to średnio duży grzyb o kapeluszku koloru brązowawo-szarego do żółtobrązowego, o średnicy 5-15 cm, wstępnie wypukły, następnie płaski lub nieznacznie wklęsły, a charykterystycznie podwinięte (zwiniętej) brzegi, zwłaszcza w młodości. Powierzchnia kapelusza jest jedwabista, matowa, czasem lekko prążkowana. Hymenofor złożony z drobnych, międzyrzędowych, żółto-oliwkowych żeber, które łatwo się całują (łączą ze sobą), przechodzą w trzon (przyrośnięte zbiegająco). Trzon cylindryczny, solidny, barwy kapelusza lub nieco jaśniejszy, u podstawy często z brązowawym zabarwieniem, bez pierścienia i pochewki. Miąższ kremowo-żółty, pod skórką kapelusza szarniały, bezwonny lub o słabym zapachu, gorzki w smaku. Charakterystyczną cechą odróżniającą krowiaka od innych żeberkowych jest struktura hymenoforu z dużą liczbą międzyrzędowych, połączonych ze sobą żeber (nie równoległy układ jak u borowików), a także łatwa zmienność barwy tych żeber — początkowo żółte, z czasem brązowieją, szczególnie w starszych okazach. Podwinięte brzegi kapelusza i możliwość słabego brunatnienia miąższu to również ważne cechy poznawcze. Gatunek był niegdyś uważany za jadalne (stąd nazwa wisienkownika), jednak badania wykazały potencjalną toksyczność, szczególnie dla osób ze słabszym zdrowiem gastrycznym. Paxillus involutus tworzy mikoryzę z wiele gatunkami drzew w lasach liściastych, mieszanych i iglastych.

🛡 Ochrona częściowa — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowySzaryŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Ochrowy
Średnica kapelusza: 5–15 cm
Wysokość trzonu: 3–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ słabo brunatnieje lub czerni się po przekrojeniu, szczególnie w dolnej części trzonu, zmiana zachodzi powoli.
Zapach i smak: Zapach słaby, tępy. Smak gorzki i nijawy, zwykle się go nie bada.

Siedlisko

Las iglastyLas liściastyLas mieszany

Gatunek kosmopolityczny, bardzo pospolity w Polsce w lasach iglastych, liściastych i mieszanych, szczególnie pod sosnami, świerkami, jodłami, bukami, brzozami i dębami. Woli gleby piaszczyste i słabo zasobne, na terenach nizinnych do górskich. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada, szczególnie obficie w okresach ciepłych i wilgotnych letnich nocy.

⚠ Uwaga na pomyłki

Albatrellus confluens Inocybe patouillardii

Można pomylić z innymi rodzajami żeberkowych (Albatrellus, Scutiger), jednak podwinięte krawędzie kapelusza, żółte międzyrzędowe żebra oraz oliwkowy kolor osadu zarodników są wyróżniające. Od borowików różni się strukturą żeber (połączone, nie równoległe) i brakiem pierścienia na trzonie. Unikać zamieszania z trującymi sobowtórami jak Inocybe lub niektóre gatunki muchomora.

Źródło zdjęcia: Carl Ramirez via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin