Tove Jacobsen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek smaczny

Russula delica

Warunkowo jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek smaczny to duży, krępy, twardy grzyb o charakterystycznym lejkowatym kształcie. Kapelusz o średnicy zwykle 8–20 cm, w młodości wypukły i szybko wklęsły, ostatecznie głęboko lejkowaty, z długo podwiniętym, gładkim brzegiem. Skórka jest sucha, matowa, biała do kremowej, często z rdzawymi, brudnożółtymi lub oliwkowo-zielonawymi plamami, do których przykleja się ściółka i ziemia; bywa popękana. Całość często jest zabrudzona resztkami podłoża, ponieważ owocnik wyrasta z ziemi, przepychając się przez ściółkę. Blaszki są białe lub kremowe, dość rzadkie, szeroko przyrośnięte do zbiegających na trzon, z licznymi blaszeczkami. Starsze okazy mogą mieć na blaszkach zielonkawy odcień, szczególnie u odmiany Russula chloroides. Trzon jest krótki, gruby, walcowaty lub zwężony ku podstawie, twardy, biały, gładki lub lekko oprószony, bez pierścienia i osłony. Miąższ jest biały, zwarty, twardy, kruchy. Zarodniki są białe, drobno kolczaste, o siateczkowatym ornamencie. Do gatunków podobnych należy gołąbek zielonawy z blaszkami o niebieskawym odcieniu, gołąbek siwiejący i mleczaje o białym mleczku. Cechą wyróżniającą jest brak mleczka, twarda skórka, lejkowaty kapelusz i białe blaszki. Nazwa łacińska delica pochodzi od łac. deliciae, czyli rozkosz, ale nazwa polska jest myląca, bo grzyb jest co najwyżej średniej wartości kulinarnej.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 8–20 cm
Wysokość trzonu: 2–6 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ biały i praktycznie nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu; starsze, wilgotne okazy mogą jedynie lekko brązowieć lub szarzeć.
Zapach i smak: Zapach słaby, owocowy lub lekko rybi (zwłaszcza u starszych owocników); smak łagodny lub początkowo łagodny, po chwili ostry, pieprzny, głównie w blaszkach.

Siedlisko

Las liściastyLas iglastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Rośnie w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, najczęściej pod bukami, dębami, świerkami i sosnami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby piaszczyste, kwaśne do lekko zasadowych, o umiarkowanej wilgotności. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwłaszcza po ciepłych deszczach lata i wczesnej jesieni; występuje od nizin po niższe partie gór.

⚠ Uwaga na pomyłki

muchomor sromotnikowy Lactarius vellereus Lactarius piperatus Gołąbek wąskoblaszkowy Gołąbek zielonawy

Można go pomylić z mleczajami o białym mleczku, np. mleczaj wełnianka (Lactarius vellereus) i mleczaj chrząstka (Lactarius piperatus), ale te wydzielają mleczko po uszkodzeniu. Gołąbek zielonawy (Russula virescens) ma zieloną, spękaną skórkę. Gołąbek siwiejący (Russula anthracina) i inne białe gołąbki mają mniej lejkowaty kapelusz. Biały gołąbek bywa mylony też z młodymi owocnikami muchomora zielonawego (Amanita phalloides) – ten ma jednak pierścień, bulwiastą podstawę z pochwą i miękką, nie kruchą strukturę.

Źródło zdjęcia: Tove Jacobsen via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin