Paula Nimigean via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gołąbek zielonawy

Russula virescens

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Russula

Gołąbek zielonawy ma kapelusz o średnicy zwykle 5–15 cm. U młodych okazów jest kulisty lub półkulisty, potem staje się wypukły, a z wiekiem płaski lub lekko wklęśnięty pośrodku. Brzeg kapelusza jest początkowo podwinięty, a u starszych owocników bywa niewyraźnie prążkowany. Skórka ma barwę od trawiastozielonej do szarozielonej lub zielonożółtawej. Jej najważniejszą cechą jest charakterystyczne spękanie: sucha, matowa, aksamitna skórka pęka na drobne, ziarniste łatki i brodawki, które przypominają mozaikę lub strukturę skórki figi. Pod nimi widać jaśniejszy, białawy lub kremowy miąższ. Skórka słabo daje się ściągać z kapelusza, zwykle tylko przy brzegu. Blaszki są białe lub kremowe, dość gęste, kruche, w większości nierozwidlone i przy trzonie przyrośnięte lub prawie wolne. Zarodniki tworzą biały wysyp. Trzon jest walcowaty lub lekko maczugowaty, o wymiarach około 4–10 cm wysokości i 1,5–3 cm grubości. Ma białą barwę, gładką lub nieco pomarszczoną powierzchnię, a u starszych okazów bywa z rdzawymi plamkami. Jest twardy, pełny i dość zwarty. Miąższ jest biały, kruchy, zwarty, bez mleczka. Gatunek poznaje się po zielonej, spękanej, mozaikowej skórce kapelusza, białych blaszkach i trzonie oraz łagodnym smaku. Nazwa łacińska virescens oznacza „zielenieć, zielonawy” i odnosi się do barwy kapelusza. Jest uważany za jednego z najsmaczniejszych gołąbków. W Polsce jest dość rzadki, bywa lokalnie spotykany i jest wrażliwy na zmiany siedlisk.

🛡 Ochrona częściowa — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaZielony

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Przyrośnięte wąsko
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 5–15 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały i nie zmienia barwy po przekrojeniu ani uszkodzeniu, co najwyżej z wiekiem lub przy wilgoci robi się lekko brudnawy.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, przyjemny, grzybowy, lekko orzechowy; smak łagodny, orzechowy i słodkawy, bez ostrości.
Podłoże: Gleba, Ściółka
Sposób odżywiania

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polana

Rośnie w ciepłych, widnych lasach liściastych i mieszanych, głównie pod dębami, bukami i brzozami, z którymi tworzy mikoryzę. Preferuje gleby żyzne, piaszczysto-gliniaste, często o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym, umiarkowanie wilgotne, w niżach i na pogórzach. Owocniki pojawiają się od czerwca do października, najobficiej w lata ciepłe i wilgotne, po letnich opadach. Występuje też na obrzeżach lasów, w parkach i na przydrożach z starymi drzewami liściastymi.

⚠ Uwaga na pomyłki

muchomor sromotnikowy Gołąbek chmurny Gołąbek oliwkowozielony Gołąbek białozielonawy

Najgroźniejszą pomyłką jest muchomor zielonawy (Amanita phalloides), który ma pierścień, bulwiasty trzon z pochwą oraz blaszki wolne. Gołąbek zielonawy nie ma ani pierścienia, ani pochwy, a jego miąższ jest kruchy, a nie włóknisty. Można go również pomylić z innymi zielonymi gołąbkami, np. z gołąbkiem wyborowym (Russula aeruginea) i gołąbkiem zielonym (Russula heterophylla). Mają one gładszą, nie spękaną skórkę i często inne siedliska. Przed zbiorem sprawdzaj podstawę trzonu, aby wykluczyć muchomora.

Źródło zdjęcia: Paula Nimigean via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin