Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Piaskowiec modrzak

Gyroporus cyanescens

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Gyroporaceae (piaskowcowate) › Gyroporus (piaskowiec)

Kapelusz ma 4–12 cm średnicy, u młodych owocników jest półkulisty, później poduszkowaty do płaskiego. Powierzchnia jest sucha, matowa, delikatnie filcowata lub włóknisto-kosmkowata, barwy kremowej, słomkowożółtej do jasnobeżowej. Po dotknięciu szybko sinieje. Brzeg jest ostry, nieco pofalowany. Rurki są białawe do kremowych, wolne lub prawie wolne od trzonu, krótkie, a pory drobne, okrągłe, białe do bladożółtych. Po uciśnięciu również natychmiast przebarwiają się na niebiesko. Wysyp zarodników jest żółtawy. Trzon o wysokości 4–10 cm ma kształt maczugowaty lub baryłkowaty, u starszych okazów jest pękaty. Młody jest pełny, ale szybko staje się komorowaty, z licznymi pustymi przestrzeniami, a w końcu wydrążony, co jest cechą bardzo charakterystyczną i odróżniającą go od większości podobnych grzybów. Powierzchnię ma kremową, kosmkowato-łuseczkowatą, bez siateczki i bez pierścienia. Miąższ jest biały, kruchy i na przełomie błyskawicznie zmienia barwę na głęboki niebieski, co dało gatunkowi nazwę. Nazwa cyanescens pochodzi z greki i łaciny i oznacza „sinieć”. Piaskowiec modrzak jest w Polsce rzadki, wymaga ochrony i bywa wskaźnikiem ubogich, piaszczystych siedlisk leśnych. Od borowików różni go komorowaty trzon i wolne rurki. Od borowika szatana i innych sinieących borowików odróżnia go jasny kapelusz i brak czerwonych barw.

🛡 Ochrona ścisła — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaKremowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Żółty
Średnica kapelusza: 4–12 cm
Wysokość trzonu: 4–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu szybko, w ciągu kilku sekund, zmienia barwę na intensywnie niebieską (indygo), zwłaszcza w trzonie i nad rurkami.
Zapach i smak: Zapach słaby, przyjemny, grzybowy; smak łagodny, orzechowy, bez goryczy.
Podłoże: Gleba
Sposób odżywiania

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglastySkraj lasu / polana

Rośnie na ubogich, piaszczystych, kwaśnych i suchych glebach w lasach liściastych, mieszanych i borach, najczęściej pod brzozami, dębami, sosnami i bukami. Preferuje skraje lasów, przydroża, polany i wrzosowiska, zwykle na niżu i pogórzu. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, zwykle po cieplejszych opadach. W Polsce spotykany rzadko i nierównomiernie.

Tworzy mikoryzę z:

⚠ Uwaga na pomyłki

Borowik szatański piaskowiec kasztanowaty Borowik płowy

Można go pomylić z innymi jasnymi, siniejącymi borowikowatymi, np. z borowikiem szatańskim lub z młodymi grzybami z rodzaju Boletus. Piaskowiec modrzak odróżnia się jasnym kapeluszem, brakiem czerwonych barw na trzonie i porach, pustym, komorowatym trzonem oraz intensywnym niebieskim przebarwianiem. Z gatunkiem Gyroporus castaneus nie jest mylony, bo ten ma rdzawobrązowy kapelusz.

Źródło zdjęcia: Bobo-X via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Wieśniara z Miasta Anna G.