Andrés Asun via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Borowik płowy

Hemileccinum impolitum

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Boletaceae (borowikowate) › Hemileccinum (płowiec)

Kapelusz ma 5–15 cm średnicy (u największych okazów do ok. 20 cm), jest początkowo półkulisty, później poduszkowaty i szeroko wypukły. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno aksamitna lub filcowata, bez połysku i nielepka nawet w czasie deszczu. Barwa jest płowa, ochrowobrązowa, szarobrązowa do kremowobeżowej, często nieregularnie plamista. U starszych owocników skórka bywa spękana, a w czasie suszy pęka na polia, odsłaniając jasny miąższ. Hymenofor jest rurkowaty. Rurki są cytrynowożółte, z wiekiem żółtozielonkawe, długie i łatwo oddzielają się od miąższu. Pory są drobne, okrągławe, jasnożółte, a po uciśnięciu przebarwiają się słabo lub wcale, co odróżnia gatunek od wielu borowików siniejących. Trzon ma 5–12 cm wysokości, jest masywny, początkowo baryłkowaty lub bulwiasty, później walcowaty, zwykle zwężony ku podstawie. Jest żółtawy lub bladobrązowawy, w dolnej części pokryty brązowawymi, włóknistymi łuseczkami lub kosmkami, a w górnej bywa drobno ziarenkowaty. Nie ma wyraźnej siateczki, co jest ważną cechą rozpoznawczą. Miąższ jest zbity, biały do bladożółtego, w podstawie trzonu czasem lekko brunatniejący, i ma charakterystyczny „apteczny” zapach. Najważniejsze cechy rozpoznawcze to sucha, filcowata, płowa skórka kapelusza, żółte pory niesinieące lub prawie niesinieące, trzon bez siateczki z włóknistymi łuseczkami oraz zapach jodoformu w podstawie. Gatunek lubi ciepłe stanowiska i w Polsce jest raczej rzadki, częściej spotykany na niżu i pogórzu. Nazwa gatunkowa „impolitum” oznacza po łacinie „nieoszlifowany, szorstki”, co nawiązuje do matowej, nieokazałej powierzchni kapelusza. Dawniej zaliczano go do rodzaju Boletus, ale badania molekularne wyodrębniły go w rodzaju Hemileccinum.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Średnica kapelusza: 5–15 cm
Wysokość trzonu: 5–12 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do bladożółtego i po przekrojeniu nie zmienia barwy lub zmienia ją tylko minimalnie, najwyżej w podstawie trzonu może lekko brązowieć lub różowawo przebarwiać się.
Zapach i smak: Zapach u młodych okazów słaby, grzybowy; w podstawie trzonu i u starszych owocników wyraźnie wyczuwalny jest nieprzyjemny zapach jodoformu, fenolu lub środków szpitalnych, a smak miąższu jest łagodny, bez goryczy.

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w ciepłych, widnych lasach liściastych i mieszanych, zwłaszcza dąbrowach, grądach i buczynach, a także na ich skrajach, w parkach i starych ogrodach. Tworzy mikoryzę głównie z dębami, ale także z bukiem, grabem i lipą. Preferuje gleby żyzne, gliniaste lub wapienne, umiarkowanie wilgotne, i występuje głównie na niżu oraz w niższych położeniach górskich. Owocniki pojawiają się od czerwca do października, najczęściej w lecie i na początku jesieni po ciepłych deszczach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Podgrzyb brunatny Borowik szatański Goryczak żółciowy Gorzkoborowik korzeniasty Płowiec pofałdowany

Można go pomylić z borowikiem łyszczącym (Hemileccinum depilatum), który ma bardziej gładki, szybko spękany kapelusz i nie ma silnego zapachu jodoformu. Groźniejsze są pomyłki z gorzkimi borowikami, takimi jak goryczak żółciowy (Tylopilus felleus), który ma różowiejące rurki i wyraźną siateczkę na trzonie oraz gorzki smak. Niejadalny jest też szatan (Rubroboletus satanas) i inne borowiki o czerwonych porach lub siateczkowatym trzonie. Borowik płowy ma żółte pory, trzon bez siateczki i łagodny smak. Od borowika ceglastoporego (Neoboletus luridiformis) odróżnia go brak intensywnego sinienia miąższu. W razie wątpliwości kosztuje się niewielki kawałek miąższu, bo gorzki smak wyklucza gatunek.

Źródło zdjęcia: Andrés Asun via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin