Екатерина Войнова via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Mleczaj chrząstka

Lactifluus vellereus

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Russulales (gołąbkowce) › Russulaceae (gołąbkowate) › Lactifluus

Mleczaj chrząstka (Lactifluus vellereus) to duży, masywny, twardy grzyb o wyglądzie przypominającym białe gołąbki. Kapelusz osiąga zwykle 8–25 cm średnicy, u młodych okazów jest wypukły z wklęsłym środkiem i podwiniętym brzegiem, z wiekiem staje się lejkowaty, często nieregularny i falisty. Powierzchnia jest sucha, matowa, drobno aksamitno-filcowata (stąd epitet „vellereus” – runowy, wełnisty), biała do kremowej, z wiekiem lub w miejscach dotkniętych wilgocią i gleby z ochrowymi, żółtawymi lub rdzawymi plamami. Brzeg długo pozostaje podwinięty. Blaszki są dość rzadkie, grube, kruche, białe do kremowych, nisko zbiegające na trzon, często widlasto rozwidlone. Wydzielają obfite, białe, niezmienne mleczko o piekącym smaku. Trzon jest krótki, krępy, walcowaty lub lekko zwężający się ku dołowi, pełny, twardy, biały, pokryty delikatnym filcem podobnie jak kapelusz. Miąższ jest biały, zbity, twardy i kruchy, o chrząstkowatej, kredowatej konsystencji (stąd polska nazwa). Zarodniki są białe, owalne, z amyloidalną ornamentacją, typowe dla gołąbkowatych. Gatunek wyróżnia się filcowatym kapeluszem, całkowicie białą barwą, rzadkimi blaszkami, krępym trzonem i niezmiennym białym, ostrym mleczkiem. Od podobnych mleczaji odróżnia go brak strefowania i brak zmiany barwy mleczka. Jest mikoryzowy i często rośnie w grupach. Nazwa rodzajowa Lactifluus oznacza „płynący mlekiem”.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBiałyKremowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Blaszki
Przyrośnięcie blaszek: Zbiegające
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 8–25 cm
Wysokość trzonu: 3–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Tak
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały, twardy i kruchy, a po uszkodzeniu wydziela obfite białe mleczko, które na powietrzu praktycznie nie zmienia barwy (co najwyżej bardzo powoli kremowieje); miąższ nie przebarwia się wyraźnie.
Zapach i smak: Zapach jest słaby, owocowy lub lekko korzenny, mało charakterystyczny; smak mleczka jest początkowo łagodny, po chwili wyraźnie ostry i piekący (nie zaleca się kosztowania).

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanyLas iglastySkraj lasu / polana

Rośnie w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, najczęściej pod bukami, dębami, brzozami, rzadziej pod sosną i świerkiem, tworząc z nimi mikoryzę. Preferuje gleby piaszczyste i gliniaste, kwaśne do obojętnych, umiarkowanie wilgotne, także na skrajach lasów i przy drogach leśnych. Występuje od niżu po niższe partie gór. Owocniki pojawiają się od lipca do października, zwykle po deszczach w ciepłej porze roku.

⚠ Uwaga na pomyłki

Mleczaj różowoblaszkowy Gołąbek smaczny Mleczaj bertyloński Mleczajowiec biel

Można go pomylić z mleczajem wełnianką (Lactifluus piperatus), który ma gładki, nie filcowaty kapelusz, bardzo gęste blaszki i białe mleczko żółknące po wyschnięciu; także z gołąbkami bielejącymi, np. Russula delica (brak mleczka, blaszki rzadkie, ale bez wydzielania mleczka). Mleczaj chrząstka ma filcowaty kapelusz, rzadkie blaszki i niezmieniające się piekące mleczko. Nie jest śmiertelnie trujący, ale surowy lub niedogotowany jest drażniący dla przewodu pokarmowego.

Źródło zdjęcia: Екатерина Войнова via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin