danmao via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Twardziak włosistobrzegi

Lentinus arcularius

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: kwi–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Polyporaceae (żagwiowate) › Lentinus

Twardziak włosistobrzegi (Lentinus arcularius, dawniej Polyporus arcularius) to niewielki grzyb z rodziny Polyporaceae, wyglądem przypominający drobną żagiewkę na trzonie. Kapelusz ma średnicę zwykle 0,5–3,5 cm, jest płaski, w środku często lekko wklęsły, w młodości wypukły. Powierzchnia jest sucha, matowa, w kolorze od żółtawobrązowego, płowego i orzechowego po ciemniejszy brąz, pokryta drobnymi, przylegającymi, ciemniejszymi łuseczkami lub włókienkami ułożonymi koncentrycznie. Brzeg kapelusza jest wyraźnie orzęsiony, pokryty drobnymi, sztywnymi włoskami (rzęskami), co jest najbardziej charakterystyczną cechą gatunku i źródłem jego polskiej nazwy. Hymenofor jest rurkowaty, z dużymi, wyraźnie widocznymi porami o kształcie romboidalnym lub sześciokątnym, nawet 1–2 pory na milimetr. Pory są kremowe, białawe lub jasnożółtawe, rurki zbiegają nieco na trzon. Trzon jest centralny lub nieco mimośrodowy, cienki, walcowaty, 1–5 cm wysokości, w kolorze zbliżonym do kapelusza, często ciemniejszy ku podstawie, drobno łuskowaty lub omszony, twardy, włóknisty. Miąższ jest cienki, białawy, skórzasty i żylasty. Wysyp zarodników biały. Owocniki są jednoroczne, lecz po wyschnięciu długo się utrzymują. Od podobnych gatunków odróżnia go połączenie: małych rozmiarów, orzęsionego brzegu, dużych kanciastych porów oraz wyraźnego trzonu. Nazwa rodzajowa Lentinus pochodzi od łac. lentus – 'giętki, wytrzymały', co nawiązuje do skórzastej konsystencji, a epitet arcularius oznacza 'związany z małą skrzynką/kratką' (por. łac. arcula), co może nawiązywać do siateczkowatego wzoru porów. Gatunek jest kosmopolityczny, wcześnie pojawia się wiosną i należy do pierwszych drobnych grzybów drzewnych w sezonie.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyKremowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 0.5–3.5 cm
Wysokość trzonu: 1–5 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ po przekrojeniu lub uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowy, mało charakterystyczny; miąższ twardy i skórzasty, smak łagodny, bez znaczenia kulinarnego.
Podłoże: Martwe drewno

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrodyMartwe drewno/pniaki

⚠ Uwaga na pomyłki

Polyporus brumalis Polyporus ciliatus Żagiew guzowata

Można go pomylić z innymi drobnymi grzybami o rurkowatym hymenoforze na trzonie, przede wszystkim z żagwicą (Polyporus brumalis), który ma jednak drobniejsze pory (ok. 2–3 na mm), a brzeg kapelusza jest co najwyżej delikatnie orzęsiony i występuje głównie późną jesienią i zimą. Podobna jest też żagiew Polyporus ciliatus, który ma drobniejsze pory i cieńszy kapelusz z gładszą powierzchnią i bardziej orzęsionym brzegiem, rośnie wiosną i na początku lata. Żaden z tych gatunków nie jest groźnie trujący.

Źródło zdjęcia: danmao via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin