Opieńka ciemna

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon

sie–lis

Taksonomia

Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Agaricales (pieczarkowce) › Physalacriaceae (obrzękowcowate) › Armillaria (opieńka)

Opieńka ciemna to jeden z największych organizmów żywych na Ziemi – pojedynczy osobnik (genet) może zajmować wiele hektarów i żyć tysiące lat; rekordowy okaz z gór Blue Mountains w stanie Oregon (USA) zajmuje ok. 9 km². Owocniki wyrastają licznie, w kępach, na pniach, pniakach, korzeniach oraz u podstawy żywych drzew, głównie iglastych. Kapelusz o średnicy zwykle 3–15 cm jest w młodości półkulisty lub dzwonkowaty, później rozpostarty, często z niewielkim garbkiem. Skórka jest brązowawa, czerwonobrązowa lub szarobrązowa, w środku ciemniejsza. Pokrywają ją ciemnobrunatne, odstające lub przylegające, drobne łuseczki, szczególnie gęste w części środkowej, co jest cechą wyróżniającą ten gatunek. Brzeg kapelusza jest u starszych okazów często prążkowany i podwinięty. Hymenofor tworzą blaszki dość rzadkie, przyrośnięte lub lekko zbiegające po trzonie. Są białawe lub kremowe, z wiekiem nabierają rdzawych lub brunatnych plam. Wysyp zarodników jest biały. Trzon ma 5–15 cm wysokości i jest walcowaty, sprężysty, włóknisty, u nasady zwykle lekko zgrubiały, ale nie bulwiasty. Barwą przypomina kapelusz, ku podstawie ciemnieje do brunatnawej lub niemal czarnej. Pierścień jest błoniasty, dość gruby, biały lub kremowy, na dolnej stronie z żółtawymi lub ciemnymi płatkami i brzegiem pokrytym brunatnymi łuskami. Miąższ jest biały lub kremowy, w trzonie włóknisty i twardy. Opieńkę ciemną odróżniają od podobnych gatunków ciemniejsze, wyraźnie łuskowate zabarwienie kapelusza, pierścień o ciemnych łuseczkach na spodzie, trzon bez bulwiastej podstawy oraz ciemne ryzomorfy (sznury grzybni) rozwijające się pod korą. W ciemności grzybnia i zainfekowane drewno mogą fosforyzować, co jest zjawiskiem znanym jako „kitowy ogień”. Nazwa Armillaria pochodzi od łac. armilla – bransoleta, co odnosi się do pierścienia na trzonie. Gatunek jest groźnym pasożytem drzew, powodującym zgniliznę korzeni, zwłaszcza w drzewostanach świerkowych i sosnowych.