Heiko Weber via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Masłoborowik żółtoborązowy

Butyriboletus appendiculatus

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: lip–paź
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Boletaceae (borowikowate) › Butyriboletus (masłoborowik)

Masłoborowik żółtoborązowy to duży, masywny borowik o kapeluszu początkowo półkulistym, później poduszkowatym i szeroko wypukłym, osiągającym zwykle 8–20 cm średnicy. Skórka jest sucha, delikatnie aksamitna lub filcowata, u młodych owocników często nieco zmarszczona, o barwie od czerwonawobrązowej, kasztanowej, pomarańczowobrązowej po złocistobrązową lub miodowobrązową. Pod wpływem dotyku lub nacisku ciemnieje lub z czasem przebarwia się na niebiesko-zielonkawo. Brzeg kapelusza bywa jaśniejszy, żółtawy. Hymenofor jest rurkowaty, z drobnymi porami. Rurki są cytrynowożółte do oliwkowożółtych, długie, przy uszkodzeniu szybko sinieją. Pory są małe, okrągłe, żółte, u starszych owocników oliwkowo-żółte, po dotknięciu intensywnie niebieszczeją. Trzon jest gruby, masywny, początkowo bulwiasty, potem maczugowaty lub baryłkowaty, żółty, często z rdzawobrązowym, drobno ziarnistym lub siateczkowatym nalotem w dolnej części i z wyraźną, drobną żółtą siateczką w górnej. Podstawa trzonu często zwęża się lekko, bywa korzeniasto wydłużona, a miąższ w niej jest zwykle bardziej rdzawy lub brązowawy. Miąższ jest twardy, jędrny, jasnożółty, na przekroju szybko niebieszczeje. Od innych borowików odróżnia go połączenie żółtych porów, siateczkowanego żółtego trzonu z brązowawym nalotem u dołu oraz brązowo-pomarańczowego kapelusza. Nazwa „appendiculatus” (łac. appendiculatus – „zaopatrzony w dodatek”) odnosi się do wydłużonej, często ostro zakończonej podstawy trzonu. Gatunek jest związany z ciepłymi, wapiennymi siedliskami i należy do rzadziej spotykanych borowików w Polsce.

🛡 Ochrona częściowa — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowyPomarańczowyŻółty

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Średnica kapelusza: 8–20 cm
Wysokość trzonu: 6–14 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest cytrynowożółty i po przekrojeniu szybko niebieszczeje, zwłaszcza w górnej części trzonu i nad rurkami; przebarwienie jest wyraźne i dość intensywne, potem może słabnąć.
Zapach i smak: Zapach przyjemny, łagodny, grzybowy, słaby; smak łagodny, orzechowy, bez goryczy.
Podłoże

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrody

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, zwykle pod dębami, bukami i grabami, rzadziej w parkach i na skrajach lasów. Preferuje gleby wapienne, żyzne, ciepłe i dobrze nasłonecznione, często w miejscach nieco suchszych. W Polsce występuje rzadko, głównie na południu kraju i na terenach pogórzy, od lipca do października, zwłaszcza po ciepłych, wilgotnych okresach.

⚠ Uwaga na pomyłki

Neoboletus luridiformis Borowik szatański Borowik szlachetny Masłoborowik królewski Borowik płowy

Można go pomylić z innymi borowikami o żółtych porach i sinieniu. Borowik szatański (Rubroboletus satanas) ma czerwone pory i bladą, białawą lub szarawą skórkę kapelusza. Borowik ceglastopory (Neoboletus luridiformis) ma czerwonopomarańczowe pory i ciemniejszy trzon z czerwonawym nakrapianiem. Borowik żółtopory (Hemileccinum impolitum) ma bladą skórkę i nie ma wyraźnej siateczki. Borowik królewski (Butyriboletus regius) ma różowawy kapelusz i bardziej czerwonawy odcień. Borowik ceglastoporowy i inne gatunki wymagają uważnej oceny pod względem barwy porów, siateczki na trzonie i reakcji na uszkodzenie.

Źródło zdjęcia: Heiko Weber via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin