Morten Heegaard via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Masłoborowik królewski

Butyriboletus regius

Jadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: cze–wrz
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Boletales (borowikowce) › Boletaceae (borowikowate) › Butyriboletus (masłoborowik)

Masłoborowik królewski to okazały grzyb o kapeluszu początkowo półkulistym, później poduszkowatym do szeroko wypukłego, o średnicy zwykle 5–15 cm. Skórka jest sucha, matowa, delikatnie filcowata, z wiekiem prawie gładka, o charakterystycznej barwie różowoczerwonej, karminowej lub różowobrązowej, czasem z odcieniami winnoczerwonymi. Brzeg kapelusza bywa jaśniejszy, żółtawy lub bladoróżowy. Skórka nie jest śluzowata ani lepka, co odróżnia gatunek od wielu innych borowikowatych. Hymenofor jest rurkowaty, rurki są cytrynowożółte do żółtych, długości do 2 cm, z wiekiem oliwkowożółte. Pory są drobne, okrągłe, żółte, po uciśnięciu zmieniają barwę niewiele lub wcale. Trzon jest masywny, baryłkowaty lub maczugowaty, z wiekiem bardziej walcowaty, żółty, zwykle z delikatną czerwoną lub różowawą szatą w dolnej części, a w górnej z delikatną siateczką, często słabo widoczną. Miąższ jest jędrny, intensywnie żółty, w trzonie bywa bardziej bladożółty, o przyjemnym zapachu i łagodnym smaku. Gatunek odróżnia się od innych borowików połączeniem różowoczerwonego, suchego kapelusza, żółtych rurek, żółtego miąższu i żółtego trzonu bez wyraźnej czerwonej siateczki. Nazwa rodzajowa Butyriboletus pochodzi od łac. butyrum (masło) i oznacza 'masłoborowik', a epitet regius znaczy 'królewski' – nawiązuje do okazałości i walorów grzyba. Do niedawna zaliczany do rodzaju Boletus, został wydzielony w ramach rewizji taksonomicznej rodziny Boletaceae. W Polsce jest gatunkiem rzadkim i ciepłolubnym, związanym zwykle z podłożem wapiennym.

🛡 Ochrona ścisła — nie zrywaj i nie niszcz tego gatunku.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaRóżowyCzerwonyBrązowy

Postać owocnika: Kapelusz z trzonem
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Oliwkowy
Średnica kapelusza: 5–15 cm
Wysokość trzonu: 6–15 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest żółty i po przekrojeniu zmienia barwę tylko nieznacznie – słabo i powoli może lekko niebieszczeć, głównie nad rurkami i w górnej części trzonu, często jednak w ogóle się nie zmienia.
Zapach i smak: Zapach łagodny, przyjemny, grzybowy, niezbyt intensywny; smak łagodny, orzechowy, przyjemny.
Podłoże

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaGleba wapienna

Rośnie w lasach liściastych i mieszanych, na ich skrajach, w widnych dąbrowach, buczynach i grądach, a także w parkach, głównie na glebach zasobnych w wapń. Tworzy mikoryzę z dębami, bukiem, grabem, lipą, a także ze świerkiem i sosną. Preferuje miejsca ciepłe, suche i dobrze nasłonecznione, zwykle na niżu i wyżynach. Owocniki pojawiają się od czerwca do września, zwłaszcza w ciepłe lata po okresach opadów.

⚠ Uwaga na pomyłki

Borowik żółtopory Borowik szatański Krwistoborowik lubczykowy Imperator torosus Masłoborowik żółtoborązowy

Można go pomylić z innymi borowikami o różowym kapeluszu, zwłaszcza z masłoborowikiem żółtym oraz z borowikiem ceglastoporym i innymi borowikami o czerwonych porach. Gatunki te mają czerwone lub pomarańczowe pory i silnie siniejący miąższ, a nie żółte rurki. Z borowikiem szatańskim (Rubroboletus satanas) łączy go podobna barwa kapelusza, ale ten ma jasny, bladoszary kapelusz, czerwone pory, czerwoną siateczkę na trzonie i miąższ siniejący po uszkodzeniu. Z masłoborowikiem żółtym (Butyriboletus appendiculatus) odróżnia go różowoczerwony kapelusz oraz bardziej łagodne, prawie niezmienne zabarwienie miąższu. Z żółtoporym borowikiem szlachetnym nie ma większych kłopotów, ponieważ ma on brązowy kapelusz.

Źródło zdjęcia: Morten Heegaard via GBIF.org — CC0 (domena publiczna)

Autor opisu: Miłosz Admin