Bradley Hoffman via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gmatwica chropowata

Daedaleopsis confragosa

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sty–gru
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Polyporaceae (żagwiowate) › Daedaleopsis

Gmatwica chropowata tworzy owocniki jednoroczne, choć twarde i korkowate, które mogą utrzymywać się przez długi czas, także zimą. Są konsolowate, półkoliste lub nerkowate, przyrośnięte bokiem do podłoża, bez trzonu, zwykle o szerokości 3–10 cm i grubości 1–3 cm. Powierzchnia kapelusza jest matowa, nierówna, bardziej lub mniej guzkowata i chropowata, z wyraźnymi koncentrycznymi strefami i bruzdami. Barwy są zmienne: od szarobrązowej, rdzawobrązowej i czerwonobrązowej po ciemnobrunatną, często z jaśniejszym, kremowym lub beżowym brzegiem. U starszych okazów kapelusz bywa porośnięty glonami lub ciemnieje. Hymenofor jest rurkowaty, ale bardzo zmienny, i to najważniejsza cecha gatunku. U młodych okazów ma okrągławe lub kanciaste pory, u starszych pory wydłużają się, stają się labiryntowate, a nawet blaszkowate, z grubymi, rozwidlającymi się blaszkopodobnymi przegrodami. Barwa hymenoforu jest biaława, kremowa lub szarobeżowa. Pod wpływem dotyku, nacisku lub uszkodzenia powierzchnia szybko zmienia kolor na różowawy, czerwonawy lub brunatny, co jest bardzo przydatną cechą rozpoznawczą. Miąższ jest cienki, twardy, włóknisty, korkowaty, jasnobrązowy lub kremowobrązowy. Trzon nie występuje, owocnik jest siedzący. Od podobnych grzybów odróżnia go zmienny hymenofor z tendencją do labiryntowatego, oraz zaczerwienianie rurek po zranieniu. Nazwa rodzajowa Daedaleopsis nawiązuje do Dedala i mitycznego labiryntu, co odnosi się do kręto ułożonych porów, a epitet confragosa oznacza „chropowaty, nierówny”. Gatunek jest pospolity i ma duże znaczenie jako rozkładacz drewna, powodujący białą zgniliznę.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaBrązowySzaryKremowy

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 3–10 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ nie zmienia barwy po przekrojeniu, natomiast powierzchnia rurek i porów po potarciu lub uszkodzeniu szybko brunatnieje lub różowo-czerwienieje.
Zapach i smak: Zapach słaby, grzybowo-drzewny, niewyraźny; smak niewyraźny do lekko gorzkawego, miąższ twardy i korkowaty, więc owocnika nie kosztuje się w celach rozpoznawczych.
Podłoże: Martwe drewno, Żywe drzewo

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaTeren podmokłyParki/ogrody

⚠ Uwaga na pomyłki

Trametes hirsuta Daedaleopsis tricolor Lenzites betulinus Datronia mollis Trametes versicolor

Najłatwiej pomylić ją z gmatwicą okazałą (Daedaleopsis tricolor), która ma jednak wyraźniejsze blaszkowate hymenofory i ciemnobrązowy brzeg oraz często występuje na innym drewnie, a także z gmatwicą zwyczajną/cynobrową i innymi drewniejącymi hubami. Podobne są też wachlarzowiec zmienny/ powrózkowaty (Trametes versicolor) i inne wrośniaki (Trametes), lecz mają one regularniejsze pory, zwykle bardziej aksamitny lub strefowany kapelusz i nie zaczerwieniają się po dotknięciu. Cechą wyróżniającą jest zmienny, często blaszkowaty hymenofor oraz różowiejące zabarwienie po uszkodzeniu. Wśród podobnych gatunków nie ma groźnych trujących sobowtórów, lecz ze względu na korkowatą konsystencję owocniki nie nadają się do spożycia.

Źródło zdjęcia: Bradley Hoffman via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin