John Grønning via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Gmatkówka szarawa

Cerrena unicolor

Niejadalny

⚠ Informacja o jadalności ma charakter wyłącznie edukacyjny. Przed spożyciem każdy grzyb musi ocenić uprawniony grzyboznawca (np. w sanepidzie). Więcej w regulaminie.

Sezon: sty–gru
Taksonomia: Fungi (grzyby) › Basidiomycota (podstawczaki) › Agaricomycetes (pieczarniaki) › Polyporales (żagwiowce) › Cerrenaceae › Cerrena

Gmatkówka szarawa tworzy owocniki jednoroczne, ale często przetrwałe, wachlarzowate lub półkoliste, siedzące i przyrośnięte bokiem do podłoża. Zwykle rosną w licznych, dachówkowato nakładających się grupach, czasem zrastając się w rozety. Pojedyncze kapelusze mają zwykle 2-8 cm szerokości i są cienkie, skórzaste do twardo elastycznych. Wierzch jest koncentrycznie strefowany i owłosiony, filcowaty lub strzygący, w barwach od szarawej, szarobrązowej i płowej po prawie białą. Bardzo często pokrywają go glony, co daje zielonkawe, oliwkowe lub niebieskawozielone strefy, a starsze okazy ciemnieją do szarobrunatnych lub prawie czarniawych. Brzeg jest cienki, ostry, falisty i jaśniejszy, biały do kremowego. Hymenofor jest porowaty. Młode owocniki mają pory drobne, okrągławe i białawe lub kremowe, z wiekiem stają się szarawe, popielate lub brązowawe. Pory szybko się poszerzają, stają się kanciaste, wydłużone i labiryntowate, a nawet wręcz zębate lub blaszkowate, szczególnie przy starszych egzemplarzach, i przybierają wtedy jasnoszarą do fioletowoszarej barwy. Ta zmienność hymenoforu jest bardzo charakterystyczna. Trzonu brak. Miąższ jest cienki, biały lub jasnokremowy, korkowato-skórzasty i twardy po wyschnięciu. Wysyp zarodników jest biały. Od podobnych gatunków, jak wrośniak różnobarwny (Trametes versicolor) czy wrośniak szorstki (Trametes hirsuta), odróżnia ją szarawy, labiryntowato-zębaty hymenofor oraz wyraźna dwuwarstwowość miąższu z ciemną linią pod owłosieniem. Nazwa rodzajowa Cerrena pochodzi od łacińskiego słowa oznaczającego dąb ostrolistny lub korek, a epitet unicolor, czyli jednobarwny, odnosi się do niezbyt zróżnicowanej barwy owocnika. Gatunek powoduje białą zgniliznę drewna i jest pospolity w całej Polsce.

Cechy rozpoznawcze

Barwa kapeluszaSzaryBrązowyBiałyZielony

Postać owocnika: Konsolowaty / półkolisty
Hymenofor: Rurki (pory)
Wysyp zarodników: Biały
Średnica kapelusza: 2–8 cm
Pierścień: Nie
Pochwa (bulwa): Nie
Mleczko po przekrojeniu: Nie
Zmiana barwy miąższu: Miąższ jest biały do kremowego i po przekrojeniu ani uszkodzeniu nie zmienia barwy.
Zapach i smak: Zapach słaby, nieokreślony, lekko grzybowo-drzewny; smak nie ma znaczenia diagnostycznego, bo owocnik jest twardy i nie nadaje się do próbowania.
Podłoże

Siedlisko

Las liściastyLas mieszanySkraj lasu / polanaParki/ogrodyMartwe drewno/pniaki

⚠ Uwaga na pomyłki

Trametes hirsuta Gmatwica chropowata Trametes versicolor Wrośniak garbaty Wrośniak strefowany

Można ją pomylić z wrośniakiem różnobarwnym (Trametes versicolor), wrośniakiem szorstkim (Trametes hirsuta) i innymi cienkimi wrośniakami. Wrośniak różnobarwny ma drobne, regularne pory i wyraźnie wielobarwne, jedwabiste strefy kapelusza, a wrośniak szorstki jest bardziej szorstko owłosiony i ma szaro-białawy hymenofor z drobnymi porami. Gmatkówka wyróżnia się szarym, z wiekiem labiryntowatym lub zębatym hymenoforem oraz ciemną linią w miąższu. Gatunki te nie są trujące, ale wszystkie są niejadalne.

Źródło zdjęcia: John Grønning via GBIF.org — CC BY (wymaga atrybucji)

Autor opisu: Miłosz Admin